Van bewust worden naar bewust zijn

Het licht brengen in de materie.

Sri Aurobindo, een inmiddels overleden Indiase yogi, zei dat het onze missie is om licht in de materie toe te laten en daarmee het goddelijke in de wereld te brengen. Zijn visie was dat we de potentie hebben om bewustzijn volledig vrij in ons lichaam, de materie, te kunnen laten stromen en daarmee te evolueren tot bewuste wezens.

Er is dus misschien meer mogelijk dan we nu ervaren. We kunnen veranderen en transformeren naar een meer en groter bewustzijn. Als coach maar ook persoonlijk weet ik hoe ontzettend moeilijk veranderen kan zijn. Diepe gedragspatronen zitten geworteld in ons autonome zenuwstelsel. We leven volgens onbewuste automatismen. Misschien denk je dat je bewust bent of dat je vanuit vrijheid kiest hoe je reageert. Echter in bepaalde situaties of omstandigheden gebeurt het zomaar dat ons zenuwstelsel ingrijpt en het lichaam reageert met gedachten, emoties en fysieke gewaarwordingen die we niet zelf bewust gekozen hebben. En voor dat we het weten reageren we volgens oude routines waarvan we niet eens weten waar ze vandaan komen.

Veranderen is moeilijk, automatische gedragspatronen zitten diepgeworteld in ons autonome zenuwstelsel.

Toch is transformatie mogelijk en dit voelen we aan alles. Diep van binnen weten we dat het anders kan en zijn we bewust of onbewust op zoek naar beter, mooier, gelukkiger en vooral completer. Deze bewustzijnsontwikkeling naar compleet zijn is ons geboorterecht. Net als een zaadje van een appel niets anders kan worden dan een appelboom is de ontwikkeling van ons bewustzijn iets wat hoe dan ook staat te gebeuren en hier hoeven we niets voor te doen. Onze ziel leidt ons automatisch langs paden en wegen die ons spiegelen aan ons potentieel. Bij elke stap die we zetten, zetten we langzaam een stap in de richting van compleet zijn.

Want laat ik ook maar vertellen dat veranderen gemakkelijk is. We doen niets anders. Ons hoofd vergelijkt het moment van vandaag met ons gedrag van gisteren en ziet niet de oneindigheid van levens en jaren die we al afgelegd hebben die samenkomen in dit ene moment. De situaties in ons leven en ons lichaam kunnen als een olietanker aanvoelen, onbeweeglijk en star. Maar ook een tanker komt in beweging terwijl die tergend langzaam graad voor graad van koers wijzigt. Het is niet iets wat je direct opmerkt, maar naarmate de tijd verstreken is zie je dat je op een andere plek bent uitgekomen dan waar je oorspronkelijk van plan was heen te varen.

Veranderen is gemakkelijk, we doen niets anders en hoeven er ook niets voor te doen.

Meer bewust zijn

Om meer bewustzijn toe te laten of zoals Aurobindo zegt ‘meer licht in de materie toe te laten’ moet er wel ruimte zijn. Dit werd mooi verwoord door de spirituele leider van de Na’vi in de film Avatar, die zei tegen de hoofdrolspeler, ‘dat gaat niet lukken, een kopje wat al vol is, kan niet gevuld worden’. Laten we ons eerst bewust worden van ons volle kopje, of letterlijk een vol hoofd, vol met vastgezette ideeën over de werkelijkheid, onbewuste patronen en automatismen.

Deze automatismen zijn oude informatie gebaseerd op ervaringen uit het verleden diep opgeslagen in ons lijf. Ervaringen uit onze jeugd, toen we nog in de buik van onze moeder zaten of uit vorige levens, hebben patronen achtergelaten die we kunnen loslaten door onze aandacht er naar toe te brengen en er in te ontspannen. Door meer bewustzijn te brengen naar deze onbewuste automatismen brengen we het licht in het donker want waar aandacht naar toe gaat, gaat de energie stromen. Dat is het moment dat het lichaam ontspant waarbij de oude informatie en energie loslaten en het licht vrij kan binnenstromen.

Bewust worden

Om te transformeren naar meer bewust zijn, moet je eerst bewust worden. Willen we meer licht in de materie toelaten zullen we ons bewust moeten worden van wat er in ons gedrag en lijf onder de oppervlakte zitten.

Meer bewustzijn ontstaat door eerst bewust te worden

In de basis ontstaat ons gedrag vanuit onze overtuigingen, emoties en fysieke gewaarwordingen. We merken iets op wat we interpreteren en betekenis geven. De mening of overtuiging die we hier over hebben creëert onze emoties. Deze zorgen vervolgens voor spanningen in ons lijf, waar we weer op reageren omdat we deze sensaties meer willen ervaren of juist minder. En ons gedrag is geboren! En dat allemaal vaak in minder dan een seconde.

Hoe kunnen we bewust aanwezig zijn, wanneer we ons niet bewust worden van onze overtuigingen, emoties en de fysieke sensaties in ons lijf? Waarom dat ook nog eens zinvol kan zijn, verwijs ik graag naar alle één miljoen mensen in Nederland met burn-outklachten. Waarom hebben ze die klachten? Omdat ze patronen volgen die ze ooit aangeleerd hebben die vandaag de dag echt niet meer functioneel zijn. Of wat denk je van al die mensen die hun hartsverlangens niet volgen omdat ze ergens ‘denken’ dat ze niet slim, leuk of goed genoeg zijn. We hebben niet eens door hoeveel patronen ons belemmeren tot het moment dat we ons ervan bewust worden, ze doorzien, ze loslaten en merken hoeveel meer ruimte en tevredenheid dat oplevert. Dit is het kopje wat we leeg kunnen maken.

Bewustwording van onze gedragspatronen is mooi want we krijgen inzicht hoe en waarom we de dingen doen die we doen, maar daarmee verandert er nog niets. Ook al weet ik dat te veel snoepen niet goed is, toch kan ik het soms doen omdat de automatismen in mijn lijf vaak veel sterker zijn dan de gedachten die ik erover heb. Ik zie de zak snoep staan en voor ik het weet heb ik een paar dropjes in mijn mond zitten. Herkenbaar? De suiker in dat dropje maakt stofjes aan in mijn brein die ik niet kan negeren en ervoor zorgen dat ik nog een dropje wil en voordat ik het zelf door heb is de zak al leeg. Of wat grootser, denk aan al die mensen die verslaafd zijn aan roken, drinken of misschien zelfs verslaafd aan macht, aandacht, waardering of aardig gevonden willen worden. Ook zij weten meestal dat ze hier beter mee kunnen stoppen, maar de verlangens en sensaties in het lichaam hebben vaak zoveel kracht dat ze deze niet kunnen weerstaan en er wel op moeten reageren.

Bewust zijn

Bewust worden is mooi, maar kan ook frustrerend zijn. Je weet dat je iets doet wat niet werkt voor je, maar toch doe je het. Pas bij bewust zijn ervaar je de transformatie echt. Bij bewust zijn laat je de identificatie los met de gedachten, emoties en gevoelens die je hebt. Je bent in staat om de gedachten en gevoelens die je hebt aan te kijken en ze te laten zijn voor wat ze zijn. In plaats van dat jij de gedachten bent, kun je nu van een afstandje de gedachte waarnemen en observeren. De gedachte ‘ik ben boos’ verandert daarbij subtiel naar ‘ik merk op dat er boosheid is’ of ‘ik merk op dat ik boze gedachten hebt’. Dit is het moment dat er een kleine innerlijke ruimte ontstaat zodat je kunt waarnemen zonder iets te doen. Je ‘bent’ ermee in plaats van dat je er iets mee ‘doet’.

Doordat ik in staat ben mijn gedachten en oordelen als iets afzonderlijks waar nemen geeft het ruimte om een andere keuze te maken. En dat is niet gemakkelijk omdat het lichaam trekt. Zo kan het zijn dat het lichaam bijvoorbeeld vanuit boosheid wil reageren en dat doen we bijna altijd op dezelfde manieren. Dit zijn de oude patronen, waarbij oude informatie en energie die opgeslagen is in mijn lijf er uit wil. De boosheid wil er uit zoals ik in het verleden altijd mijn boosheid geuit heb. Het oude patroon hoe ik altijd omging met boosheid smeekt me bijna om herhaald te worden.

Bewust worden is stap een, echter wanneer we bewust kunnen zijn met onze emoties en gedachten hebben we ons gedrag veranderd.

In wezen moet de kracht van het bewustzijn groter zijn dan de aantrekkingskracht van het patroon in het lijf. Het lichaam wil bewegen en reageren, maar ik moet bewust genoeg zijn om stil te kunnen staan om te kijken. De ruimte die vervolgens ontstaat geeft de mogelijkheid om het automatisch gedrag te veranderen.

Het is juist deze ruimte die de mogelijkheid biedt waardoor het licht door de materie kan stromen want deze ruimte is vrijheid. Deze ruimte is bewust*zijn*, aanwezig zijn met wat er is zonder dat je er op hoeft te reageren. Je voelt de emotie, maar reageert er niet op. Je hebt de gedachten, maar laat deze weer gaan. Je kunt ontspannen in de aanwezige spanning en bent op je gemak met je ongemak. In deze ruimte ontvouwt zich ons bewust*zijn* en dit levert direct een hogere mate van innerlijke rust op. We hoeven even niets, we zijn.

Loslaten van oude informatie

Een zaadje van een appel kan alleen een appelboom worden, toch worden niet alle appelzaadjes een appelboom. Het heeft voeding en aandacht nodig, net zoals wij dit nodig hebben om in een hoger bewustzijn te kunnen stappen. Oude energie en informatie zit nog in ons systeem wat ons lichaam zal blijven uitnodigen om te reageren zoals het deed in het verleden. We moeten dat gedrag lang genoeg bewust waarnemen tot de laatste stuiptrekking van onze autonome zenuwstelsel het heeft opgegeven en daarmee de laatste oude informatie ons lijf heeft verlaten. Dan pas kunnen we zeggen dat we ons gedrag definitief hebben veranderd. Dat is het moment dat keuzemogelijkheden voor ons open komen te staan en het bewustzijn zich definitief verruimd heeft.

Nu lijkt het bijna dat we pas echt naar een hoger bewustzijn kunnen stappen als we alle oude informatie uit ons systeem hebben losgelaten. Gelukkig is dat niet het geval. Op een bepaald niveau is deze oude informatie nog altijd toegankelijk en helemaal niet los te laten. Bedenk dat je altijd nog gedrag, emoties of overtuigingen uit het verleden kunt herinneren. Het is echter de spanning, de emotionele en energetische lading die er langzaam afgegaan is.

Bewustzijn van wie je bent

Je kunt je bewust worden van wat je doet, voelt, denkt, ziet, hoort, ruikt, proeft, enz. En daarbij ben jij de waarnemer die alles waarneemt. Zelfs de aandacht die komt en gaat kun je waarnemen. Jij kunt je daardoor beseffen dat jij de grote observator bent en daarmee het bewustzijn zelf. Dit is iets waar veel spirituele stromingen over praten maar wat voor de meesten van ons een theoretisch concept is. En dat terwijl we dit allemaal wel eens ervaren hebben.

Dit zijn namelijk de momenten dat we flow ervaren. Momenten dat we in het moment zijn, waarbij ons hoofd ophoudt met praten, de gedachten reduceren naar praktisch nul en emoties en gevoelens naar de achtergrond verdwijnen. Bij deze momenten heb je volledig contact met je lijf. Je laat op dat moment alle ervaringen in het lijf toe en beseft juist dat dit mogelijk is omdat jij jezelf er niet mee identificeert. Op dat moment valt jouw bewust*zijn* samen met al je ervaringen. Je hebt geen voorkeur voor enige afzonderlijke ervaring.

*Je bent volledig in verbinding met wie je bent wanneer je bewust*zijn samen valt met al je ervaringen

De gedachten die opkomen zie je, maar je laat ze weer gaan. De gevoelens die opkomen merk je op, maar je identificeert je er niet mee. Er gaat geen extra aandacht naar toe. Je geniet en ontspant in het moment tot het moment dat dat niet meer het geval is. Want ook deze momenten veranderen, want zonder aankondiging stuurt ons autonome zenuwstelsel onze aandacht weer naar plekken waar we zelf niet voor kiezen, ook naar pijnlijke ervaringen. Zo werkt het nu eenmaal in het leven. Alles komt en gaat en de ervaringen van het leven horen erbij.

Het enige wat we te doen hebben is hier bewust van zijn. Dat we de samentrekkingen van ons lijf zien als oude informatie waar we niets mee hoeven te doen. De sensaties, gedachten en gevoelens te laten voor wat ze zijn, simpelweg oude energie die vrij komt. Hier hoeven we niets mee te doen, alleen onszelf meer te laten ontvouwen in ons bewustzijn. Want het probleem begint zodra we er iets mee gaan doen, op dat moment stappen we uit het bewust zijn. Zodra de aandacht er naar toe gaat zeggen we al dat het iets is wat belangrijk is, iets wat we misschien willen veranderen en in ieder geval iets waar we ons mee identificeren.

In theorie is meer bewust*zijn* misschien eenvoudig, maar de samentrekkingen van je lijf zullen het je niet gemakkelijk maken. Het is daarmee een reis van ons bewustzijn waarmee we met elke ervaring meer bewustzijn kunnen brengen in de ervaring zelf. We stap voor stap steeds meer bewust worden van de sensaties en deze kunnen toelaten zonder tussenkomst, deze laten komen en laten gaan. En hoe meer we bewust*zijn* kunnen brengen in deze ervaring, hoe gemakkelijker het wordt en hoe meer we bewust zijn.